Tác động kinh tế từ chính sách thuế quan của chính quyền Trump: Liệu thị trường có đang quá lạc quan?

Trà Giang
Junior Editor
Chính sách thuế quan của chính quyền Trump đang tạo ra những tác động tiêu cực đáng kể đến nền kinh tế Mỹ, nhưng thị trường tài chính dường như vẫn chưa đánh giá đúng mức độ rủi ro này.

Nhiều nhà đầu tư tin rằng nếu Tổng thống không ngăn chặn những hậu quả kinh tế từ các biện pháp áp thuế, thì Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ can thiệp bằng cách nới lỏng chính sách tiền tệ. Tuy nhiên, quan điểm này có thể quá chủ quan và không phản ánh đầy đủ những thách thức mà nền kinh tế Mỹ đang đối mặt.
Việc tăng thuế đối với hàng nhập khẩu từ các đối tác quan trọng như Canada, Trung Quốc và Mexico có tác động kép: vừa làm tăng lạm phát vừa kìm hãm tăng trưởng. Khi giá hàng nhập khẩu tăng, các doanh nghiệp trong nước có thể tận dụng cơ hội này để tăng giá bán, khiến chi phí sinh hoạt của người tiêu dùng leo thang. Đồng thời, cú sốc giá cả sẽ khiến người dân cắt giảm chi tiêu, còn các doanh nghiệp sẽ thận trọng hơn trong việc mở rộng sản xuất và tuyển dụng, do không chắc chắn về mức độ kéo dài của các biện pháp thuế quan và nguy cơ trả đũa từ các quốc gia khác.
Bất chấp những rủi ro này, thị trường tài chính hiện vẫn tin rằng tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế sẽ lớn hơn áp lực lạm phát. Mặc dù chứng khoán đã sụt giảm mạnh, nhưng kỳ vọng về việc Fed cắt giảm lãi suất lại gia tăng. Điều này cho thấy niềm tin rằng Fed sẽ coi mức tăng lạm phát là tạm thời và tập trung vào hỗ trợ tăng trưởng bằng cách nới lỏng chính sách tiền tệ.
Tuy nhiên, cách tiếp cận này có thể bỏ qua hai yếu tố quan trọng.
Thứ nhất, sự suy giảm tăng trưởng có thể không tạo ra mức độ dư thừa lao động lớn như nhiều người kỳ vọng. Khi tình trạng nhập cư bất hợp pháp sụt giảm mạnh và chính quyền Trump siết chặt chính sách trục xuất lao động nhập cư, lực lượng lao động Mỹ trong độ tuổi lao động chỉ tăng trưởng rất chậm. Điều này đồng nghĩa với việc nền kinh tế chỉ cần tạo ra khoảng 50,000 việc làm mới mỗi tháng để duy trì tỷ lệ thất nghiệp ổn định – thấp hơn nhiều so với mức 150,000-200,000 việc làm/tháng trong những năm gần đây. Nếu tốc độ tuyển dụng chậm lại, điều đó không có nghĩa là thị trường lao động sẽ suy yếu như trong các chu kỳ suy thoái trước đây.
Thứ hai, áp lực lạm phát từ thuế quan có thể khó bị Fed phớt lờ nếu nó dẫn đến sự gia tăng trong kỳ vọng lạm phát dài hạn. Trong nhiệm kỳ đầu tiên của Trump, điều này không phải là vấn đề lớn do mức độ áp thuế còn hạn chế và lạm phát vẫn dưới mục tiêu 2% của Fed. Nhưng lần này, quy mô các đợt tăng thuế lớn hơn nhiều và có thể khiến Fed gặp khó khăn trong việc đưa lạm phát về mức mục tiêu 2% sau nhiều năm nỗ lực kiềm chế giá cả. Hiện tại, kỳ vọng lạm phát đã ở mức đáng lo ngại: Theo khảo sát của Đại học Michigan vào tháng 2, người tiêu dùng dự đoán lạm phát trung bình sẽ đạt 3.5% trong 5-10 năm tới – mức cao nhất kể từ năm 1995. Nếu kỳ vọng này tiếp tục tăng cao, Fed có thể không còn lựa chọn nào khác ngoài việc giữ lãi suất cao để tránh mất kiểm soát lạm phát.
Tác động của sự kết hợp giữa tăng trưởng thấp, lạm phát cao và kỳ vọng lạm phát gia tăng sẽ không có lợi cho thị trường tài chính. Tăng trưởng chậm lại có thể kéo giảm lợi nhuận doanh nghiệp, làm suy yếu giá cổ phiếu. Nếu Fed không thể cắt giảm lãi suất nhanh như kỳ vọng, thị trường trái phiếu cũng sẽ chịu áp lực. Cùng với đó, sự gia tăng bất ổn kinh tế có thể khiến các nhà đầu tư thận trọng hơn, làm giảm niềm tin vào triển vọng của cả thị trường chứng khoán lẫn trái phiếu.
Những lo ngại này có thể sẽ được phản ánh trong các dự báo kinh tế mới nhất của Fed, dự kiến công bố sau cuộc họp chính sách tiền tệ vào tuần tới. Dự kiến, Fed sẽ hạ dự báo tăng trưởng, nâng dự báo lạm phát, nhưng giữ nguyên dự báo về tỷ lệ thất nghiệp do tốc độ tăng trưởng lao động chậm lại. Nhiều khả năng, Fed sẽ giữ nguyên kỳ vọng trung vị về hai lần cắt giảm lãi suất 25 điểm cơ bản trong năm 2025. Để giảm số lần cắt lãi suất xuống còn một, cần có sự thay đổi quan điểm của nhiều quan chức trong Fed – điều này rất khó xảy ra trong bối cảnh bất ổn kinh tế và chính trị hiện nay.
Nhìn chung, thị trường có thể đang đánh giá thấp tác động tiêu cực của chính sách thuế quan của chính quyền Trump. Nếu các rủi ro về lạm phát và tăng trưởng trở nên nghiêm trọng hơn, Fed có thể sẽ không thể cứu vãn tình hình bằng cách cắt giảm lãi suất như kỳ vọng. Khi đó, thị trường tài chính có thể đối mặt với một giai đoạn đầy biến động và nhiều rủi ro hơn so với những gì nhà đầu tư đang dự báo.
Bloomberg