Bong bóng chứng khoán, tránh xa trước khi “ngã đau”

Bong bóng chứng khoán, tránh xa trước khi “ngã đau”

Trần Quốc Khải

Trần Quốc Khải

Junior Editor

15:44 24/07/2024

Phi hành gia NASA Reid Wiseman đã tiết lộ: “Tôi không sợ độ cao mà là trọng lực”. Trọng lực có xu hướng tác động lên bong bóng chứng khoán giống cách tác động lên các phi hành gia. Tất cả đều bị kéo trở lại mặt đất. Từ thị trường ngách (bong bóng Beanie Baby những năm 1990) đến thị trường lớn (bong bóng nhà đất ở Mỹ), điều tương tự xảy ra lặp đi lặp lại. Các bong bóng chứng khoán rất hấp dẫn, nhà đầu tư rót tiền vào. Thực tế không hoàn toàn như vậy, lớp tài sản sụp đổ, lên rất nhiều, xuống rất nhiều.

Không khó để nhận ra sự hình thành bong bóng. Nhưng các nhà đầu tư dày dặn kinh nghiệm đều biết rằng rất khó để nhận ra khi nào các bong bóng sẽ sụp đổ. Điều này một phần là do sự sụp đổ không thực sự cần chất xúc tác, không đòi hỏi sự gián đoạn chính trị, bê bối tài chính hoặc những thay đổi trong chính sách tiền tệ. Như Albert Edwards của Societe Generale AG chỉ ra sự sụp đổ, thường rất đơn giản: “Sự đảo ngược đà giá của một loại tài sản đã tăng mạnh trong nhiều năm (hút một lượng lớn số tiền thất thoát) thường là đủ để khiến bong bóng sụp đổ”.

Khi không còn ai để mua hoặc khi một vài người trong số những người đã mua trở nên hơi lo lắng, tất cả đều sụp đổ. Theo cách đó, có thể coi tất cả các bong bóng là một loại hình của kế hoạch Ponzi (hợp pháp): Khi các nhà đầu tư mới trở nên thưa thớt và một số ít trong số đó đã tìm cách rút tiền, tất cả sẽ sụp đổ khá nhanh.

Trở lại năm 2022, có vẻ như bong bóng công nghệ Mỹ đã được xử lý theo cách thông thường: Chẳng hạn, sau khi lãi suất tăng mạnh, chỉ số Nasdaq 100 đã giảm 35% so với mức đỉnh. Sau đó, ChatGPT xuất hiện và một làn sóng lạc quan đã gạt bỏ những lo ngại về tỷ giá để vội vàng đón nhận ý tưởng rằng một thế giới mới đang ở rất gần.

Kể từ đầu năm 2023, lĩnh vực công nghệ của Mỹ đã tăng hơn 100% và chỉ số S&P tăng 50%. Điều này là hợp lý. AI có thể biến đổi thế giới (cuối cùng là tăng năng suất và tăng trưởng thực tế) và lợi nhuận từ cổ phiếu công nghệ thực sự đã tăng mạnh kể từ năm 2022. Tuy nhiên, điều này đã từng xảy ra trước đây. Ông Edwards cho biết, những người nhớ lại những năm 1990 sẽ biết rằng bong bóng công nghệ được thúc đẩy bởi sự đầu tư quá mức khiến cung vượt quá cầu. Chắc chắn, câu chuyện rất thú vị và lợi nhuận đã tăng lên. Nhưng câu chuyện tốn nhiều thời gian hơn mong đợi và lợi nhuận chưa bao giờ tăng đủ để biện minh cho việc định giá.

Điều này lại xảy ra một lần nữa? Nhiều người có thể thấy bong bóng trong sự tập trung của thị trường Mỹ: cổ phiếu công nghệ hiện chiếm 35% trong S&P 500. Điều này có thể thấy thông qua định giá, chiến lược gia Andrew Lapthorne của SocGen cho biết: “Thị trường Mỹ đang giao dịch theo hệ số forward P/E cuối năm 2025 là 19.8 lần, cao hơn nhiều so với mức trung bình trong lịch sử”. Điều này có nghĩa là có rất ít dư địa cho việc điều chỉnh giảm. Hãy nhìn dưới góc độ cuộc cách mạng công nghệ thông tin những năm 1990. Các nhà phân tích tại BCA, một công ty nghiên cứu đầu tư, cho biết cuộc cách mạng đó đã thúc đẩy tăng trưởng tiềm năng thực tế khoảng một điểm phần trăm trong vài năm. Áp dụng tương tự cho AI trong khoảng thời gian từ 10 đến 20 năm và có thể thấy rằng lĩnh vực này có quy mô từ 3 nghìn tỷ đến 10 nghìn tỷ USD đối với khu vực doanh nghiệp (điều này không hoàn toàn chuẩn xác theo khoa học).

Nhưng các cổ phiếu tăng trưởng của Hoa Kỳ đã chứng kiến ​​​​vốn hóa thị trường tăng 4.3 nghìn tỷ USD kể từ năm 2022 và toàn bộ thị trường đạt mức tăng 7 nghìn tỷ USD. BCA cho biết: “Điều này cho thấy rằng thị trường chứng khoán Hoa Kỳ được định giá quá cao - trừ khi chúng ta thực sự thấy bằng chứng về sự gia tăng năng suất khổng lồ đi kèm với tỷ suất lợi nhuận cao liên tục. Điều này vẫn có thể xảy ra. Nhưng ngay cả khi điều đó xảy ra, liệu có kịp thời để đảm bảo dòng tiền mới tiếp tục đổ vào thị trường này trong năm nay hay không - và liệu có thực sự biện minh cho mức định giá quá mức này không?

Thị trường không có nhiều sự chắc chắn trong ngắn hạn - và có rất ít thông tin về hướng đi trước mắt của bong bóng AI. Nhưng có một số điểm rõ ràng trong dài hạn: Cổ phiếu giá trị hoạt động kém hiệu quả từ năm 2007 đến năm 2020, nhưng về lâu dài, cổ phiếu giá rẻ lại giành chiến thắng. Như các tác giả của Niên giám LUBS Global Investment Returns năm nay cho biết: “Chúng tôi đã thấy rằng trong thời gian dài, các công ty bán cổ phiếu ở mức giá thấp so với các yếu tố cơ bản - cổ phiếu giá trị - đã vượt trội hơn so với các cổ phiếu bán với giá cao hơn các yếu tố cơ bản - tăng trưởng cổ phiếu”.

Từ năm 1926 đến cuối năm 2023, hiệu suất vượt trội của giá trị so với tốc độ tăng trưởng là 2.6 điểm phần trăm, tính theo hàng năm (12.7% so với 9.8%) - và điều này ngược lại với hiệu quả hoạt động kém hơn mỗi năm trong thế kỷ 21. Hãy nhìn vào Anh và mặc dù có khoảng thời gian ngắn hơn (1955 đến 2023), cũng có thể thấy điều tương tự (14.8% so với 9.8%); đầu tư giá trị (mua những loại cổ phiếu có mức giá thấp hơn giá trị thực thông qua một số hình thức phân tích cơ bản) đã đạt được kết quả. Điều quan trọng mà các nhà đầu tư cần nhớ, mặc dù việc tham gia thị trường chứng khoán có ý nghĩa dài hạn, nhưng thực sự không cần phải tham gia vào các bong bóng (mặc dù rất hấp dẫn). Nếu cuộc cách mạng năng suất xuất hiện, tất cả các lĩnh vực sẽ được hưởng lợi. Hãy nghĩ về điều này như Wiseman: “Khoảng cách rơi càng ngắn thì càng ít sợ hãi về trọng lực”.

Bloomberg

Broker listing

Cùng chuyên mục

Từ lý thuyết đến thực chiến: Thương mại toàn cầu 'thử lửa' trước cuộc chiến thuế quan
Huyền Trần

Huyền Trần

Junior Analyst

Từ lý thuyết đến thực chiến: Thương mại toàn cầu 'thử lửa' trước cuộc chiến thuế quan

Dưới tác động của các chính sách thuế quan từ chính quyền Trump, những nguyên tắc thương mại toàn cầu tưởng chừng vững chắc đang bị đặt trước phép thử khắc nghiệt. Khi lý thuyết kinh tế chưa từng được kiểm chứng trong bối cảnh xung đột thương mại quy mô lớn, rủi ro từ suy thoái, trả đũa và bất ổn tài chính ngày càng hiện rõ. Giữa làn sóng biến động, nhà đầu tư buộc phải đưa ra quyết định mà không có bất kỳ sự chắc chắn nào để bấu víu.
Trước 'cơn bão' thuế quan, Thủ tướng Starmer học gì từ lịch sử để ứng phó với Mỹ ?
Mai Khánh Linh

Mai Khánh Linh

Junior Editor

Trước 'cơn bão' thuế quan, Thủ tướng Starmer học gì từ lịch sử để ứng phó với Mỹ ?

Trong bối cảnh thế giới hiện nay, chỉ một quyết định bất ngờ từ một cá nhân cũng đủ để làm thị trường chao đảo và khiến cả nền kinh tế quốc gia bị ảnh hưởng. Vậy các nhà lãnh đạo khác nên phản ứng thế nào? Đây chính là bài toán mà Thủ tướng Anh Keir Starmer đang phải giải. Ông sẽ chọn cách cứng rắn như Australia, EU và Trung Quốc – công khai đe dọa đáp trả các chính sách thuế quan của Donald Trump? Hay sẽ đi theo hướng mềm mỏng như Israel và Nhật Bản – giữ thái độ hợp tác và tìm kiếm tiếng nói chung?
Tín hiệu tích cực từ Washington: Việt Nam - Hoa Kỳ tiến tới thỏa thuận thương mại!
Quỳnh Chi

Quỳnh Chi

Junior Editor

Tín hiệu tích cực từ Washington: Việt Nam - Hoa Kỳ tiến tới thỏa thuận thương mại!

Theo thông báo chính thức trên cổng thông tin điện tử của Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc đã có cuộc hội đàm với Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Jamieson Greer tại Washington và đạt được thỏa thuận khởi động tiến trình đàm phán về hiệp định thương mại "tương hỗ".
Báo cáo thị trường năng lượng: Gã khổng lồ Trung Quốc đang hụt hơi?
Quỳnh Chi

Quỳnh Chi

Junior Editor

Báo cáo thị trường năng lượng: Gã khổng lồ Trung Quốc đang hụt hơi?

Cuộc đối đầu kinh tế mang tính bước ngoặt đang diễn ra trên trường quốc tế. Nền kinh tế hàng đầu thế giới đang khẳng định vị thế bảo vệ công bằng trên toàn cầu và mặc dù những biến động thị trường gây lo ngại về suy thoái kinh tế toàn cầu. Tổng thống Trump vừa áp thuế 104% lên hàng hóa Trung Quốc, bổ sung vào khung thuế hiện hành.
Vàng, bạc lên đỉnh; Bitcoin và cổ phiếu bùng nổ sau thông báo thuế quan mới của Trump!
Quỳnh Chi

Quỳnh Chi

Junior Editor

Vàng, bạc lên đỉnh; Bitcoin và cổ phiếu bùng nổ sau thông báo thuế quan mới của Trump!

Thị trường chứng kiến làn sóng tăng giá diện rộng khi toàn bộ các tài sản vốn bị bán tháo mạnh trong chuỗi phiên giao dịch liên tiếp sau thông báo áp thuế của Mỹ vào thứ Tư tuần trước đã phục hồi ngoạn mục sau tin tức rằng - trừ Trung Quốc - các mức thuế sẽ được tạm hoãn trong 90 ngày.